Công nghệ từ thóc đến gạo – Làm sạch thóc

Chế biến thóc là quy trình sản xuất biến thóc thành gạo. Quy trình này dựa trên yêu cầu và đặc điểm của chế biến gạo, lựa chọn thiết bị phù hợp và kết hợp quy trình sản xuất theo một trình tự nhất định. Nó có thể được chia thành các công đoạn: làm sạch, bóc vỏ, tách vỏ, xay xát và hoàn thiện sản phẩm. Bài viết này chủ yếu nói về công đoạn làm sạch thóc.

Mục đích của việc làm sạch

Trong quá trình sản xuất, thu hoạch, vận chuyển và bảo quản thóc có thể lẫn một số tạp chất. Nếu không loại bỏ các tạp chất này trước, chúng dễ gây ra nhiều tác hại cho quá trình chế biến. Nếu thóc lẫn dây thừng gai và các loại rơm rạ, dễ gây tắc nghẽn đường ống vận chuyển và máy cấp liệu trong sản xuất, cản trở sản xuất bình thường, giảm hiệu quả công nghệ và năng suất của thiết bị. Nếu thóc lẫn tạp chất cứng như cát, đá, kim loại, dễ làm hỏng thiết bị và thậm chí gây ra tai nạn như nổ bụi. Nếu thóc chứa đất và bụi, dễ gây ô nhiễm vệ sinh môi trường nhà xưởng và gây hại cho sức khỏe con người. Nếu tạp chất trong thóc không được làm sạch và lẫn vào thành phẩm, độ tinh khiết của sản phẩm sẽ giảm và chất lượng gạo bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Do đó, loại bỏ tạp chất là một nhiệm vụ quan trọng trong chế biến gạo.

Các loại tạp chất trong thóc

Tạp chất trong thóc rất đa dạng, một số nặng hơn thóc, một số nhỏ hơn, và một số nhẹ hơn thóc.

Phân loại theo tính chất hóa học:

Tạp chất trong thóc có thể được chia thành tạp chất vô cơ và tạp chất hữu cơ. Tạp chất vô cơ bao gồm đất, cát, xỉ, gạch vụn, mảnh thủy tinh, vật kim loại, v.v. Tạp chất hữu cơ bao gồm vỏ trấu, hạt cỏ dại, rơm rạ, hạt khác loại, hạt cây dại, cũng như hạt nảy mầm và hạt bệnh không có giá trị ăn được.

Theo kích thước hạt, có thể chia thành tạp chất lớn, trung bình và nhỏ.

Phân loại theo tính chất của tạp chất trong thóc:

Tạp chất lớn: còn lại trên sàng có đường kính 5,0 mm.

Tạp chất trung bình: có thể lọt qua sàng lỗ tròn đường kính 5,0 mm nhưng không lọt qua sàng lỗ tròn đường kính 2,0 mm.

Tạp chất nhỏ: có thể lọt qua sàng lỗ tròn đường kính 2,0 mm.

Theo tỷ trọng tương đối, có thể chia thành tạp chất nhẹ và tạp chất nặng.

Tạp chất nhẹ: tỷ trọng tương đối nhỏ hơn thóc.

Tạp chất nặng: tỷ trọng tương đối lớn hơn thóc.

Phương pháp làm sạch

Khi làm sạch tạp chất trong thóc, cần lựa chọn phương pháp và thiết bị làm sạch hợp lý dựa trên trọng lượng và số lượng tạp chất trong thóc, để phát huy tối đa hiệu quả của thiết bị. Dựa trên đặc tính vật lý của các loại tạp chất, loại bỏ chúng theo nguyên tắc dễ trước khó sau. Các tạp chất đã loại bỏ nên được phân loại riêng để xử lý tập trung. Nhiều phương pháp loại bỏ tạp chất được thực hiện đồng thời để bổ trợ cho nhau.

Thóc sau khi làm sạch là gạo sạch, tổng lượng tạp chất không được vượt quá 0,6%, hàm lượng sỏi đá không quá 1 hạt/kg, và hạt cỏ dại dưới 130 hạt/kg.

Có nhiều thiết bị làm sạch tạp chất trong thóc và phương pháp làm sạch cũng khác nhau. Do đó, nếu có thể đánh giá đúng hiệu quả quy trình, hiệu quả sản xuất và các vấn đề tồn tại của các thiết bị làm sạch khác nhau, điều này sẽ có ý nghĩa rất quan trọng trong việc cải thiện kỹ thuật vận hành và thúc đẩy sản xuất. Các chỉ số đánh giá hiệu quả quy trình của thiết bị làm sạch là tỷ lệ thu hồi hạt sạch và tỷ lệ loại bỏ tạp chất. Tỷ lệ loại bỏ tạp chất = (hàm lượng tạp chất trước khi làm sạch - hàm lượng tạp chất sau khi làm sạch) / hàm lượng tạp chất trước khi làm sạch × 100%. Khi tính tỷ lệ loại bỏ tạp chất, cần tính riêng theo từng loại tạp chất được loại bỏ (tạp chất lớn, tạp chất nhỏ, tạp chất nhẹ, hạt cỏ dại, v.v.). Tỷ lệ thu hồi hạt sạch = khối lượng hạt sạch sau khi làm sạch / khối lượng hạt sạch trước khi làm sạch × 100%.